راهنماهای مجموعه های هخامنشی تخت جمشید و پاسارگاد

مکانی مجازی برای گفتگو و گردهمایی راهنماها و مردم

کاخ آپادانا

نخستین بنا، از نظر مقام و ابعاد و تاریخ بنیانگذاری، آپادانای بزرگ است که در زمان داریوش نمای آن آغاز و در عهد خشایار پایان یافت .

تاریخ شروع بنا در لوحه‌های زرین و سیمین که زیر سنگ زاویه ی بنا به ودیعت گذاشته شده بود و در دو گوشه‌ی تالار مرکزی کشف شد و همچنین در کتیبه‌ی از آجر لعاب‌دار که در بالای دیوارها نصب شده، آمده است. اصطلاح مقبول آپادانا در کتیبه‌های تخت‌جمشید به کاربرده نشده، اما بر بنایی همتا و یکسان در شوش اطلاق می‌شده است. دیوارهای آن از خشت خام بوده و 58 و4 متر ضخامت و 25 و 76 متر داراز و بیش از 30 و 18 متر ارتفاع تا سقف داشته . این تالار وسیع گنجایش ده‌هزار نفر را دارد . از سه طرف به رواق‌هایی با دو ردیف ستون شش‌تایی باز می‌شود که ارتفاعی به همان اندازه‌ی تالار دارد . در گوشه های چنین نقشه یی اتاق‌های برج مانندی شامل پلکان و مکانی برای سکونت پاسداران، به وجود آمده بود . بنای آپادانا برای خود بر فراز صفه‌یی قرار داشت که از صخره طبیعی تراشیده شده بود و با رشته پلکان‌هایی به بخش‌های شمالی و شرقی هدایت می‌شد . هر دو این رشته پلکان‌ها با تصویر بزرگ صف باجگذاران در سه ردیف نقش‌های افقی که در حدود 35 و 76 متر طول دارد زینت داده شده است . صف باجگذاران در هر یک از پلکانها، به آن گونه‌یی که از راست و از چپ دیده می‌شد، تصویر شده است . از انحرافات جزئی که به سبب دوگانگی زاویه ی دید پیدا می‌شود که بگذریم، هر دو سوی تصویر یکسان می‌نماید .

کاخ اپادانا

بقیه در ادامه مطلب


ساختمان تالار بزرگ بار که عالی‌ترین و با شکوه‌ترین و وسیعترین ساختمانهای تخت‌جمشید است توسط بنیانگذار این مکان تاریخی یعنی داریوش اول طرح‌ریزی و آغاز گردید. . این حقیقت بر اثر پیدا شدن دو لوح زر و دو لوح سیم مربوط به بنیاد ساختمان و حاوی نبشته‌های مشابه به سه زبان (فارسی باستان و عیلامی و بابلی) مسلم شده است‌.

آپادانای تخت‌جمشید اساساً مشتمل بر تالار بزرگ مربع ستون داری است که دیوارهای ضخیم خشتی، اطراف آنرا فرا گرفته تالار بزرگ را از ایوانهای ستون‌دار در جوانب شمال و مشرق و مغرب و یک ردیف اطاقهای محل انبار در جنوب جدا می‌نموده است . در چهار گوشه بنا بر جهانی وجود داشته که به وسیله راه پله مربوط به بام می‌شده است دو پلکان بزرگ دو طرفی از حیاطهای شمالی و شرقی آپادانا به صفه سنگی که این بنا روی آن ساخته شده است بالا می‌آید

آپادانا» یا کاخ بار داریوش و خشیارشا، مشتمل است بر یک تالار چهارگوش مرکزی با 36 ستون، و سه ایران هر یک با 12 ستون ـ در جهات شمالی و غربی، بر چهار برج در چهار گوشه بیرونی تالار، و یک رشته اتاقهای نگهبانی در جنوب . ساختمان آپادانا به دست داریوش بزرگ آغاز شد، و در زمان خشایارشا به اتمام رسید .

کاخ آپادانا
سطح این کاخ نزدیک به سه متر از کف حیاط آپادانا و کف «دروازه ملل» بلندتر ساخته شده و در بیشتر قسمتها متکی بر سنگ تنه‌ی کوه است . برای وصول بدان دو پلکان دو طرفی، یکی در سمت شمال چسبیده به ایران شمالی و یکی در سمت مشرق و متصل به ایوان شرقی موجود است . دیوارهای این پلکانها و پیش‌بست آنها مزین بنقوش و کتیبه‌های باشکوه می‌باشد . از 72 ستون که روزی سقف آپادانا و ایوانهایش را بر پا می‌داشت امروز تنها 14 عدد برپا می‌باشد که یکی از آنها « در شمال شرقی ایران شرقی » بتازگی بازسازی شده است .

اساس نقشه‌ی آپادانا همان نقشه‌ی کاخ کوروش بزرگ در پاسارگاد است در آپادانای شوش نیز که طعمه ی آتش‌سوزی بزرگی شد، باید از همین نقشه استفاده شده باشد .

با این تفاوت که در تخت‌جمشید ستون ایران تالارها ، که در پاسارگاد تنها یک سوم ارتفاع کل بنا برد، به بلندای تمام بنا ساخته شد .

آپادانا با خشت به کلفتی 32/5 متر دیوارسازی شده بود که روی آن پوشش نازکی کشیده بودند و لااقل قسمتهایی از این دیواربا آجری لعابدار الوان تزئین شده برود

در چهار گوشه‌ی آپادانا چهار برج با نمای بیرونی قوس‌دار، برافراشته بود . ف کرفتر معمار حفاری‌های تخت‌جمشید که بسیاری از بازسازی‌های جنوب، را مدیون او هستیم در روزهای 18 و 20 سپتامبر 1933 و برج‌های شمال «سنگ بنای» داریوش را به صورت سندی سیمین و زرین به بزرگی 33 در 33 سانتی‌متر یعنی درست به اندازه‌ی همه‌ی آجرهای بنا در محفظه‌ای سنگی پیدا کرد. :

 


بزرگترین و با شکوه‌ترین کاخ تخت جمشید از لحاظ وسعت و ارتفاع و مهارتی که استادان فن و معماران برای ساختمان پلکان و سرستون و ستون و زیرستونهایش بکار برده و از شاهکارهای هنری و معماری عهد باستانی بشمار می‌رود کاخ بار داریوش بزرگ است که بنام آپادانا نامیده می‌شود

تالار و ایوانهای این کاخ کشیده در قسمت مرتفعی از صفه تخت‌جمشید و مسلط بر جلگه وسیع مرودشت بر روی صخره‌های صاف شده کوه، پیگذاری گردیده و در موارد برگزاری جشنهای ملی و مذهبی و پذیرائیهای رسمی و شرفیابی نمایندگان و فرستادگان کشورهای تابعه، مورد استفاده قرار می‌گرفته است .

این کاخ مرکب است از یک تالار در وسط و سه ایوان در مشرق و شمال و مغرب و تعدادی اتاقها در جنوب . وسعت تالار مرکزی 3600 مترمربع (60*60 متر) با 36 ستون (6*6 ردیف) بارتفاع 26/19 متر، ایوانها هر کدام 12 ستون دارد و اینک از 72 ستون تالار و سه ایوانش 13 ستون بیشتر برجا نمده .

آپادانا در سمت مشرق و مغرب هر کدام دارای یک در و در سمت شمال و جنوب هر کدام دو در می باشد .

دیوار دور تالار 5/5 متر کلفتی و از خشت بوده اس . درها از چوبهای محکم و روکشی از طلا داشته است . یک قطعه از روکش طلای این درها که روی آن نقش سه گا و بالدار طراحی گردیده باندازه 12*31 سانتیمتر در زمستان سال 1319 خورشیدی ضمن کاوشهای بنگاه علمی پیدا شد که با میخهای زرین به در کوبیده می‌شده است .

در جنوب یا سمت راست سر درب بزرگ بفاصله‌ی پنجاه متر ساختمان ستونداری آشکار و نمایان است که موسوم به کاخ آپادانا یعنی کاخ بارعام می‌باشد. .

تمام ساختمان کاخ بارعام نامبرده اکنون دارای سیزده ستون است و باندازه چهارمتر از سطح سر درب بزرگ یا مدخل، بلندتر ساخته شده و بوسیله دو پلکان دو طرف شمالی و شرقی، وارد کاخ آپادانا یا کاخ بارعام داریوش می‌شوند .

ساختمان بارگاه یا تالار آپادانا عبارت بوده از یک تالار مربع مرکزی و چهار ایوان بشکل راست گوشه در شمال، مشرق، مغرب و جنوب آن . هر یک از ایوانها 12 ستون در دو ردیف و خود تالار 36 ستون در شش ردیف داشته و اکنون یکی از ستونهای ایوان شمالی، و چهار ستون از ایوان شرقی، و پنج ستون از ایوان غربی، و سه ستون از تالار مرکزی باقی مانده .

 

 

 

دوست عزیز و هموطن گرامی، نظرات شما باعث دلگرمی ما خواهد بود.

مهندس سعید نیکو    ENG. Saeed Nikoo

نوشته شده در ۱۳۸٩/٥/۱٧ساعت ۱٢:۳٢ ‎ق.ظ توسط یک راهنمای مجموعه های باستانی ایران نظرات () |