راهنماهای مجموعه های هخامنشی تخت جمشید و پاسارگاد

مکانی مجازی برای گفتگو و گردهمایی راهنماها و مردم



بقایای ساختمانی را که ایرانیان« دیوان خانه » می خواندند و هرتسفلد آن را « کاخ ستون دار » نامیده ( چون یک ستون آن بر جای مانده است ) و استروناخ از آن به عنوان کاخ S یُاد کرده و بعداً به « کاخ بارعام» مشهور شده در 1250 متری شمال شرقی آرامگاه کوروش واقع شده است. « کاخ بارعام » مشتمل بر یک تالار مرکزی و چهار ایوان در اطراف آن بوده است. تالار کاخ بنایی رفیع و مستطیل شکل بوده با طول 35/32 متر، عرض 14/22 متر و ارتفاعی که تا بام به 18 متری می رسیده است . سقف آن بر 8 ستون (در دو ردیف چهارتایی) استوار بوده است.


کاخ بارعام.

 در این کاخ هم دو نوع سنگ سیاه و سفید آهکی بکار رفته است، زیر ستونها سنگ های سیاه و شالی و قلمه ستونها (قلمه 12 متری مشتمل بر 4 تکه) از سنگ سفید مرمر نما بوده است.


تنها ستون پابرجای کاخ بارعام و پایه و شالی و قلمه همین ستون


 سر ستون ها هم به شکل جانوران و سر از سنگ سیاه بوده ؛ آثاری از سر ستون های شیر ، شیردال ( شیر شاخ دار ) و گاو و اسب یافته اند. سرستون های اسب مانند خاص این بنا می باشد.

نمونه سرستون مکشوفه در کاخ بارعام
ماخذ : پاسارگاد ، استروناخ .
 
 
دیوارهای تالار از خشت خام بوده و اطراف نمای آن را ازاره بندی یا گچ کاری کرده بودند. کف تالار از دو طبقه سنگفرش پوشیده شده است. طبقه زیرین از سنگ سفید زبره تراش و به قطر 48 سانتی متر بوده است، و روی آن طبقه دوم از سنگ سفید مرمر نمای بسیار تراشیده به قطر 44 تا 50 سانتی متر و از تخته سنگهای بزرگ بوده که تقریباً همه آنها را در دوران بعدی به جاهای دیگر( به ویژه مسجد اتابکی و کاروانسرای اتابکی) برده و بکار گرفته اند.

پلان کــاخ بارعـــام.
 
 


درمیانه هر یک از چهار دیوار ، در گاهی از سنگ سیاه به پهنای 206 سانتی متر و عمق 162 سانتی متر تالار را به ایوان  جانبی وصل کرده است. جوانب این درگاه را نقوشی آراسته،آنچه باقی مانده در دو جرز درگاه شرقی و دو در شمالی و جنوبی است.

نقوش درگاه جنوب شرقی : مردی برهنه پای با جبه ای که با زینتی چون فلس های ماهی آراسته شده و دامنی کوتاه در جلو و مردی که پای و سم گاو دارد و دمی بسیار آراسته و مزین به گل و در دست چوبی گرفته که سر آن در عقب به درفشی منتهی گردیده است. جهت پای این دو نشان می دهد که رو به سوی ایوان تالار می رفته اند .

نقوش در گاه شمال غربی : پاهای برهنه یک انسان را نشان می دهد که جلو یک هیولا راه می رفته . این جانور پاهایی چون چنگال عقاب داشته و ردایی بسیار آراسته پوشیده است .

نقوش درگاه جنوب غربی : بقایای نقش سه مرد برهنه پای بلند جبه را نشان می دهد که سه جانور سم دار را به دنبال می کشند.


نقش برجسته های درگاه جنوب شرقی کاخ بارعام
مأخذ : آرشیو تصاویر دفتر فنی پاسارگاد
 
 

نقش برجسته های درگاه شمال غربی کاخ بارعام.
مأخذ : آرشیو تصاویر دفتر فنی پاسارگاد

 

هر یک از چهار ایوان را دو جرز سنگی متقارن بوده که الوار پیشانی سقف بر روی آنها قرار می گرفته است. درون این جرزها برای کاستن وزن آنها گود شده و این گودی خود باعث تحکیم دیوار خشتی - که از درون آنها آغاز می شده - گردیده است.

در ایوان جنوبی (جنوب غربی) کتیبه ای برروی جرز باقی مانده است این کتیبه دارای چهار سطر است دو سطر اول نزدیک به هم هستند و دارای یک متن فارسی باستان که بدین گونه خوانده می شود:

«اَدُمُ کورش خشایُثی یُه هُخامنشی یُه» : « من کوروش(ام)،شاه،هخامنشی.» روایت ایلامی و بابلی هریک یک سطرند و بازگو کننده همین مطلب هستند. به احتمال  بسیار  روایات ایلامی و بابلی را کوروش نگاشته و روایت فارس باستان را داریوش افزوده است.


جرزهــــــای سنگی موجود کــاخ بـارعـــام .
مأخذ : آرشیو تصاویر دفتر فنی پاسارگاد
 
 

از چهار ایوان کاخ،ایوان شمال شرقی بزرگتر از همه است. که دارای دو ردیف ستون هر ردیف 24 تا می باشد. ایوان جنوبی 28 ستون،در دو ردیف 14 تایی و دارای دو اتاق قرینه بوده است. تاریخ ساخت این کاخ را به سالهای 546 تا 530 ق.م تخمین زده اند.

 

 

 

استفاده از مطالب این وبلاگ با ذکر منبع، بلامانع است.

دوست عزیز و هموطن گرامی، نظرات شما باعث دلگرمی ما خواهد بود.

مهندس سعید نیکو    ENG. Saeed Nikoo

نوشته شده در ۱۳۸۸/۱۱/۱٠ساعت ۳:٠٠ ‎ب.ظ توسط یک راهنمای مجموعه های باستانی ایران نظرات () |