راهنماهای مجموعه های هخامنشی تخت جمشید و پاسارگاد

مکانی مجازی برای گفتگو و گردهمایی راهنماها و مردم

جغرافیای اقلیمی

آب و هوا

استان فارس بدلیل وسعت زیاد، گسترش در طول و عرض‌های جغرافیایی 27 الی 32 درجه شمالی و نحوه قرارگیری و فشردگی ارتفاعات د رمناطق شمالی و کاهش ارتفاع و عدم فشردگی ناهمواریها در مناطق جنوبی، جنوب غربی و جنوب شرقی از یکسو و همجواری با بیابان‌های گرم و سوزان عربستان و ورود آب و هوای گرم خلیج فارس از سوی دیگر و قرار گرفتن د رمعرض جریانات مرطوب غربی و گرم و خشک جنوب مجموعاً شرایطی خاص را از نظر آب و هوایی بوجود آورده است.

درجه حرارت بالا ،‌ رطوبت نسبی کم ، تبخیر زیاد زمستان سرد و مرطوب ، تابستان گرم و خشک ، بارندگی کم تا متوسط ، رژیم زمستانه بارندگی ، اختلاف شدید درجه حرارت بین فصول و شبانه روز مجموعاً از خصوصیات آب و هوای منطقه می باشند .

بقیه در ادامه مطلب...........


با توجه به نقشه طبیعی استان مشخص می شوند که قسمتهای شمالی بواسطه ارتفاع بیشتر ، عرض جغرافیائی بالاتر ، فشردگی ارتفاعات و قرار گرفتن در معرض جریانات باران زای مدیترانه ای دارای آب و هوای سرد و مرطوب در زمستان و گرم و نیمه خشک در تابستان می باشد .

از سوی دیگر مناطق جنوبی بدلیل ارتفاع کم، عدم فشردگی ناهمواری‌ها، ورود جریانات گرم و خشک عربستان، همجواری با بیابان‌های داخلی کشور دارای اختلاف درجه حرارت زیاد در طول شبانه‌روز، دمای بالا، بارندگی کم، تبخیر زیاد می‌باشد و مجموعاً دارای آب و هوای گرم و خشک است. از نظر بارندگی استان دارای رژیم زمستانه است و بیشترین بخش ریزش‌های جوی در ماه‌های آذر تا اسفند صورت می‌گیرد. در مقابل بخش اعظمی از سال منطقه با کمبود بارش و رطوبت روبرو است. این پدیده بخصوص در نواحی جنوبی بیشتر مشهود است. منبع بارندگی‌های استان از جریانات مرطوب مدیترانه‌ای و اقیانوس اطلس شمالی است که قسمت‌های شمال غربی و غرب استان را تحت پوشش خود قرار می‌دهند.

ناهمواری‌های منطقه بخصوص در شمال و غرب بدلیل فشردگی و ارتفاع زیاد بصورت مانعی بر مسیر جریانات فوق ایفای نقش می‌کنند. بدین ترتیب قسمت اعظم ریزش‌های جوی در این قسمت‌ها صورت می‌گیرد.

این جریانات در مسیر حرکت بسوی داخل و شرق استان رفته رفته رطوبت خود را از دست داده، بطوریکه در قسمت‌های شرقی و جنوبی عملاً فاقد رطوبت لازم می‌باشند و بعضاً در صورت بارندگی کاهش چشمگیری از نظر مقدار نسبت به ریزش‌های شمالی استان دارند.از طرف دیگر جریانات کم فشار سودانی پس از عبور از دریای سرخ و خلیج فارس و مسب رطوبت از جنوب غربی وارد کشور و به تبع آن استان فارس شده و در شرایط خاص سینوپتیکی باعث تقویت رطوبت در منطقه شده که بعضاً منجر به ایجاد بارندگی می‌گردد.

با توجه به نقش مهم ارتفاعات در کاهش درجه حرارت پدیده یخبندان بیشتر در مناطق شمالی اتفاق می‌افتد. معمولاً شروع یخبندان‌ها در فصل پاییز بوده تا فصل بهار بطول می‌انجامد.

قسمت‌های مرکزی دارای زمان کوتاه‌تری از نظر یخبندان می‌باشد و مناطق جنوبی بدلیل همجواری با آب و هوای گرم و نبود ارتفاعات قابل توجه دارای زمان بسیار کوتاهتری از این حیث است.

بطور کلی اوج یخبندان‌ها و پیوستگی آنها در ماه‌های آذر تا اسفند است. گذشته از مسئله یخبندان توجه به باد و جهت آن بسیار حائز اهمیت می‌باشد. هر منطقه بدلیل وجود توپوگرافی خاص خود و وجود دشت‌ها و دریاچه‌ها در سطح میکرو دارای یک جریان محلی مشخص بوده که در اثر اختلاف درجه حرارت بین مناطق مذکور بوجود می‌آید.

اما از نظر کلی جهت بادهای استان عمدتاً از شمال غرب و جنوب غرب بطرف جنوب شرق صورت می‌گیرد و علت این امر بیشتر در اثر وجود جریانات ناشی از پر فشار اقیانوس اطلس همچنین پرفشار سیبری که در زمستان و تابستان در این منطقه از شمال غرب می‌وزد از یک سو و پیروی از جهت عمومی ارتفاعات در منطقه از سوی دیگر می‌باشد.

با توجه به وسعت زیاد استان و تنوع آب و هوا تنها سه ایستگاه آباده در شمال، شیراز در مرکز و داراب در جنوب جهت مقایسه انتخاب گردیده است.

از نظر دمایی مناطق جنوبی دارای دمای متوسط سالانه بالاتری نسبت به مناطق شمالی بوده بطوریکه داراب متوسط سالیانه 23 درجه و آباده 6/13 درجه سانتیگراد دارای اختلاف زیادی نسبت به یکدیگر می‌باشند و شیراز در مرکز دارای درجه حرارت متوسط سالیانه 3/18 می‌باشد.

حداکثر مطلق درجه حرارت 46 درجه در تیرماه در داراب ثبت شده در صورتیکه حداکثر مطلق درجه حرارت آباده و شیراز در همین سال بترتیب 39 و 42 درجه در تیرماه گزارش شده است. حداقل مطلق در ایستگاه‌های استان در آباده با 8/14- درجه ثبت شده است.

از نظر بارندگی آباده با 537 میلیمتر و نورآباد با 408 میلیمتر و کوار در جنوب شیراز با 344 میلیمتر دارای کمترین و بیشترین میزان بارندگی در سال بوده‌اند. نهالستان زرقان با حداکثر 94% رطوبت نسبی دارای بیشترین میزان رطوبت در سطح استان بوده و در مقابل آباده با حداکثر 61% و حداقل 10% رطوبت در سطح پایینی در استان قرار دارد

 

اشهرستان مرودشت جلگه آبرفتی تقریباً همواری است که از سمت شمال و غرب و جنوب به کوهستان محدود است، ارتفاع متوسط این شهرستان از سطح دریا 1542 متر است، ارتفاعات شمالی بیش از 2500 متر ارتفاع داشته که مرتفع‌ترین آن‌ها کوه موسی‌خان با 3338 متر در 35 کیلومتری شمالغربی سعادت شهر واقع گردیده است، همچنین در جنوب شهرستان، مهم‌ترین ارتفاع، کوه ول در شمال دریاچه طشک با 3270 متر قرار گرفته است.

وسیع‌ترین حوزه ارتفاعی بین ارتفاعات 2000-1500 متر بوده که گسترش آن به سمت جنوب و شرق بیشتر است. به همین علت شیب عمومی زمین به تبعیت از آن کاهش یافته و به موازات این جهت ( شمال به جنوب و غرب به شرق ) دشت‌های وسیعی پراکنده شده‌اند که مهم‌ترین ان‌ها دشت بیضا و آهو چر است.

بر اساس آمار 10 ساله سازمان هواشناسی کشور میانگین بارندگی سالیانه 9/312 میلیمتر بوده که 70% ان در فصل زمستان و 24% آن در فصل پاییز و 6% آن در بهار باریده و فصل تابستان فاقد بارندگی بوده و این مطلب مؤید خشکی این ایام از سال است. منطقه مرودشت از لحاظ عنصر بارندگی در مقایسه با دیگر بخش‌های استان از بارندگی متوسط برخوردار است.

طبق آمار ایستگاه سینوپتیک مرودشت، درجه حرارت متوسط سالیانه 6/17 درجه سانتیگراد بوده. همچنین درجه حرارت متوسط حداکثر 8/37 و حداقل آن  1/0 درجه سانتیگراد بوده است.

وضعیت درجه حرارت در منطقه مرودشت در مقایسه با دیگر نقاط استان ، رژیم متعادلی را نشان می  دهد ، بر همین اساس تعداد روزهای یخبندان به بیشتر از 52 روز نرسیده است .

بررسی آمار ایستگاه سینوپتیک بر این واقعیت تکیه دارد که میانگین رطوبت نسبی در دی ماه برابر 9/61 درصد است که بیشترین مقدار رطوبت نسبی را به خود اختصاص داده است و کمترین میانگین رطوبت نسبی 5/25 درصد در تیر ماه است ، همچنین میانگین حد اکثر رطوبت نسبی 79 و میانگین حد اقل آن 15 درصد بوده است .

به طور کلی ترکیب عوامل و عناصر اقلیمی در نقاط مختلف شهرستان ، باعث به وجود آمدن آب و هوای نیمه خشک شده است .

شهرستان مرودشت از نظر اقلیمی ، بر اساس اقلیم نمای کوپن در گروه اقلیم معتدل مرطوب قرار می‌گیرد .

 

 

دوست عزیز و هموطن گرامی، نظرات شما باعث دلگرمی ما خواهد بود.

مهندس سعید نیکو    ENG. Saeed Nikoo

نوشته شده در ۱۳۸۸/۱۱/۱٧ساعت ٧:٥٦ ‎ب.ظ توسط یک راهنمای مجموعه های باستانی ایران نظرات () |